Verklarende woordenlijst

A
Audiorack: geluidstoren, stereotoren;

Auteur: de maker van ‘intellectueel eigendom’ (zoals boeken, muziek, films, games). Kan een schrijver, componist, tekstschrijver, producer, choreograaf, artiest, fotograaf of andersoortige creator zijn

Auteursrechthebbende: componist, tekstdichter en muziekuitgeverij

Auteurswet: wet uit 1912 die de bescherming regelt van de componisten en tekstschrijvers van muziekwerken (alsmede andere auteurs), door hen het exclusieve recht te verlenen op openbaarmaking en/of vermenigvuldiging van door hen vervaardigde werken;

B
Backward compatible: een drager of toepassing is backward compatible wanneer deze ook op oudere spelerversies of applicaties kan worden afgespeeld of toegepast

Bit: Binary digIT: de allerkleinste informatie-eenheid in computertaal. Acht bits bij elkaar is een byte

Bitrate: het aantal bits dat een encoder of decoder per seconde leest. De bitrate wordt uitgedrukt in kbps (kilobits per seconde). Voor mp3-bestanden zijn bitrates van 96 tot 320 kbps gangbaar. Hoe hoger dit getal, hoe beter de kwaliteit van het mp3-bestand. Op internet hebben de meeste mp3-bestanden een bitrate van 128 Kbps. Lager komt echter ook veel voor. De kwaliteit van mp3-bestanden is nauwelijks een item, noch in de legale, noch in illegale context

Blancs: blanco beeld-, geluids- of informatiedragers;

Broadcasten: het (uit) zenden via traditionele media naar een groot publiek

Buma: Bureau voor Muziek Auteursrecht (1913); vereniging die de belangen behartigd van componisten, tekstdichters en muziekuitgevers op het gebied van muziekauteursrecht.

C
Catalogus: 1. lijst van alle beschikbare items of titels; 2. collectie liedjes waarvan een publisher of auteur eigenaar is

Clearance: 1. vrijwaring; 2. toestemming;

Componist: hij/zij die muziek bedenkt, creëert en opschrijft

Copyright: auteursrecht

D
Diskdrive: speler die zich in de computer bevindt en naast cd’s ook dvd’s kan lezen

Drm: digital rights management; techniek voor het regelen van auteursrechten op digitale content

Dupliceren: verveelvoudigen

E
Easy listening: gemaksmuziek,

F
FM: frequentiemodulatie; techniek om informatie (bijvoorbeeld geluid) over langere afstanden te transporteren

Frontline-repertoire: Repertoire – vaak nieuwe titels – waarvoor door de entertainmentmaatschappij intensief marketing wordt bedreven

G
Genre: 1. categorie; 2. soort

Gigabyte: zie GB

H
Harde schijf: stuk hardware in computers, consoles en dvd-recorders waarop informatie kan worden weggeschreven, die bewaard blijft als het apparaat wordt uitgeschakeld; ook wel vaste schijf; veelal aangeduid met de term harddisk;

Hardware: apparatuur die benodigd is voor het afspelen van software; 2. de fysieke onderdelen van een computer of apparaat

Heffing: inning, oplegging

Home-entertainment: 1. vormen van entertainment waar in huiselijke omgeving van genoten kan worden; 2. verzamelnaam van muziek, film (video) en games

I
IFPI: International Federation of Phonographic Industry; wereldwijde belangenvereniging van muziekmaatschappijen, waarbij ook de NVPI is aangesloten

Incasso: het innen van vergoedingen voor het openbaarmaken van muziek door derden; een van de hoofdtaken van auteurs en naburige rechtenorganisaties

ISRC: International Standard Recording Code; in 1986 door de IFPI, in samenwerking met de International Organisation for Standardisation, ontwikkelde code, met als doel een unieke identificatiecode van individuele audio- en audiovisuele opnamen te creëren. Het belangrijkste verschil tussen de ISRC en andere identificatienummers, bijvoorbeeld catalogusnummers of barcodes, is dat de ISRC elke afzonderlijke opname als zodanig identificeert en niet de fysieke drager

J
Jewelbox/jewel case: 1. cd-doosje; 2. dvd-verpakking die lijkt op een grote cd-verpakking;

Joint promotion:  marketingformule waarbij twee of meerdere producten – vaak van verschillende fabrikanten - in combinatie met elkaar worden gepromoot

K
Kopieerbeveiliging:. vorm van drm; maatregel die het zonder toestemming maken van kopieën moet voorkomen; beveiligt helaas ook wel eens tegen afspelen; ook wel copy control of copy protection;

L
Leenrecht: 1. het recht op een vergoeding aan auteursrechthebbende voor het tijdelijk ter beschikking stellen van auteursrechtelijk beschermde werken; 2. het recht om te lenen

Licentie: toestemming voor gebruik van bestaand bronmateriaal voor bijvoorbeeld reproductie, openbaarmaking, uitvoering of synchronisatie. Hierdoor wordt bijvoorbeeld een game over een film mogelijk

Licentiehouder: 1. octrooibezitter; 2. persoon of firma die eigenaar van een licentie is

Licentieovereenkomst: contract waarin de bepalingen van een licentie of vergunning tussen twee partijen zijn vastgelegd

Loyalty program: het belonen van de consument voor de aankopen die worden gedaan. Consument wordt beloond voor het kopen van producten;

LP: 1. long play; 2. langspeelplaat;

Luisterdichtheid: kijkcijfers voor de radio. Het gemiddelde percentage luisteraars gedurende een radioprogramma, tijdvak, reclameblok of reclamespot

M
Master: het moederbestand of de moederband. Bij een dvd is dit het diskimagebestand, bij televisie de digitale betacamband waar het uitzendklare programma op staat. De master kan daarnaast dienen als premaster als er nog gedupliceerd of geperst moet worden

Masteren: 1. de laatste stap in het proces om een audio-opname om te zetten naar een professioneel product door middel van editing, klankregeling, compressie, limiting etc.; 2. onder de knie krijgen

Mechanische rechten: de ten behoeve van auteur en componist te betalen vergoeding voor verveelvoudiging van hun werken (zie ook: Stemra)

Mechanische reproductie: 1. het vastleggen van werken op beeld- en/of geluidsdragers; 2. bevruchting op de automatische piloot

MOR: Middle Of the Road, ook wel aangeduid als ‘mainstream pop’; aanduiding voor muziek met een lage irritatiefactor, zoals bijvoorbeeld te beluisteren is op Sky Radio

Mp3: populairste, maar ook fors gecomprimeerde formaat om via internet muziek uit te wisselen;

Mp3-speler: apparaat waarmee mp3-bestanden afgespeeld kunnen worden, dus geen iPod

N
Naburig recht: rechten die ‘verwant’ zijn aan het auteursrecht (naburig) en het werk van uitvoerend kunstenaars, platenproducenten en omroeporganisaties beschermen

Narrowcasting: tegenovergestelde doelstelling van broadcasting; een uitzending gericht op een kleine specifieke doelgroep

NVPI: 1. afkorting van Nederlandse Vereniging van Producenten en Importeurs van beeld- en geluidsdragers. Kent zowel een audio-, een video- als een interactiefafdeling; 2. sommige leden houden zich ook bezig met export (vooral tegen het einde van het boekjaar)

O
Openbaarmaking: 1. de verspreiding van exemplaren en elke distributie in niet-materiële vorm, zoals uitzending op radio of tv of een openbare voordracht. In het algemeen wordt een werk openbaargemaakt als het ter beschikking komt van het publiek.

P
Piracy: piraterij; illegaal kopiëren van entertainmentproducten en/of het handelen in illegale kopieën. Zonder twijfel de grootse bedreiging voor de totale entertainmentindustrie

Producent: 1. maker (van boeken, films, muziekwerken etc.); 2. een persoon of organisatie die, of een bedrijf dat, producten of diensten levert

Producer: iemand die de verantwoordelijkheid heeft voor een opnamesessie;

Publisher: uitgever;

Q

R
R&B:  rhythm & blues, genreaanduiding door het Amerikaanse muziekvakblad Billboard bedacht ter vervanging voor de term ‘race music’; muzieksoort kreeg in de jaren negentig van de vorige eeuw opeens een hele andere vorm en inhoud

Royalty’s:  auteurspercentage;

S
SENA: Stichting ter Exploitatie van Naburige Rechten; Aangewezen door het Ministeire van Justitie om uitvoering te geven aan artikel 7 WNR (Wet op de naburige rechten). Dit betekent dat zij namens uitvoerend kunstenaars en platenproducenten toestemming verleent (licentie) voor het openbaar gebruik van muziek. SENA incasseert hiervoor vergoedingen die op basis van wettelijk goedgekeurde reglementen worden doorbetaald aan rechthebbenden.

Simulcast: radioprogramma’s die onverkort en gelijktijdig via de radio en (streaming) via internet te beluisteren zijn

Stemra: stichting die ten behoeve van de auteursrechthebbenden de incasso uitvoert in verband met de mechanische reproductie van muziekwerken

Stereo: 1. tweekanaals geluid; 2. ruimtelijk klinkend

Streaming audio: via de computer of mobiele telefoon muziek beluisteren (in het geval van streaming video: beeld bekijken), zonder dat dit op de harde schijf of het geheugen kan worden opgeslagen

Sync-rechten: synchronisatierechten; het recht om muziek te gebruiken voor een audiovisueel werk, zoals een tv-programma, film of commmercial

T
Thuiskopie: Consumenten betalen voor het thuiskopieëren indirect een vergoeding: in de verkoopprijs van elke blanco cd of dvd is namelijk een vergoeding verdisconteerd die bestemd is voor de auteursrechthebbenden. Dit is geregeld via Artikel 16 van de Auteurswet, waarin staat dat voor het kopiëren op blanco dragers, zoals videobanden, blanco dvd’s en cd’s, een vergoeding moet worden afgedragen.

Tracklisting: lijst van op een cd of muziek-dvd opgenomen nummers (tracks)

U
Uitlicenseren: het verlenen van een exclusieve licentie (door de ‘licentiegever’) voor de exploitatie van een bepaald product aan een andere partij (de ‘licentienemer’)

V
Videoclip: promotiefilmpje bij een lied. Kan worden uitgezonden door een tv-zender en/of gedownload naar mobiele telefoons

W
Wet op de naburige rechten: wet uit 1993, voortvloeiend uit de Conventie van Rome (1963) die de bescherming regelt van uitvoerende kunstenaars, producenten van geluidsopnamen en omroepen

X

Y

Z